Praca wychowawczo-dydaktyczna

Każdy z nas potrzebuje precyzyjnego określenia reguł i zasad, by żyć w harmonii oraz zgodzie z grupą społeczną, do której należy. Określenie swego rodzaju norm wpływa również znacząco na kształcenie się poczucia bezpieczeństwa. Wobec tego już od najmłodszych lat powinniśmy wdrażać u dzieci znajomość swoich praw, obowiązków oraz przestrzegania określonych w danym środowisku norm i zasad.

Przedszkole również jest miejscem, w którym dziecko potrzebuje mieć jasno ustalone zasady. Pozwolą one prawidłowo funkcjonować dziecku w środowisku przedszkolnym, zapewnią pewną stałość, poczucie bezpieczeństwa oraz harmonii.

Nauczyciele starają się wspierać i motywować przedszkolaków do przestrzegania obowiązujących norm oraz zasad, a także konsekwentnie je egzekwować.

W pracy wychowawczej nauczyciela powinny dominować sposoby oddziaływania na zachowania dzieci, które sprawiają przyjemność, dają poczucie zadowolenia oraz motywują do pożądanego wychowawczo postępowania.

Jednym z najskuteczniejszych środków motywujących jest pochwała lub nagroda, również dla najmłodszych. Uznanie i akceptacja zachęcają do dalszej pracy oraz mobilizują do przestrzegania ustalonych norm i zasad zachowania.

Na początku każdego roku szkolnego opracowujemy wspólnie z dziećmi tzw. „kodeks przedszkolaka”. Najczęściej jest on w formie obrazkowej, kolorowych plansz. Po wyjaśnieniu zasad oraz przyjęciu ich przez dzieci, plansze są wywieszane w widocznym miejscu w sali. Ma to na celu możliwość przypominania ich oraz utrwalania określonych i przyjętych przez wszystkich norm. Opracowując dany kodeks jesteśmy zobowiązani do jego przestrzegania oraz konsekwentnego egzekwowania ustalonych zasad.

Skutecznymi środkami w odpowiednim prowadzeniu procesu wychowawczego jest stosowanie wzmocnień oraz hamowań zachowań. Wzmocnienie i hamowanie musi być związane z określonym czynem, zachowaniem. Dziecko już od najmłodszych lat potrzebuje określenia norm oraz zachowań przyjmowanych w środowisku. Bardzo ważne jest, aby w miarę możliwości ustalić spójne zasady, które obowiązują w przedszkolu, jak i w domu. Ponadto równie ważnym elementem wychowawczym jest systematyczna wymiana informacji na temat zachowania i postępów dzieci z ich rodzicami.

Celem stosowania wzmocnień jest utrwalanie aprobowanych zachowań, a także mobilizowanie dzieci do dalszych wysiłków.

 

Wzmacnianie stosujemy za:

- stosowanie ustalonych zasad i umów,

- wysiłek włożony w wykonywaną pracę,

- pomoc innym,

- aktywny udział w pracach na rzecz grupy i przedszkola,

- wywiązywanie się z podjętych obowiązków.

 

 

Formy wzmacniania:

- pochwała indywidualna,

- pochwała grupy,

- pochwała przed rodzicami,

- przydzielenie zadania do wykonania,

- chodzenie w pierwszej parze lub wybór osoby do pary,

- wyznaczenie na „pomocnika” nauczyciela przy realizacji określonego zadania,

- wyznaczenie dzieci do prowadzenia zabawy lub wyboru zabawy,

- eksponowanie mocnych stron dziecka,

- wyróżnienie przez dostęp do atrakcyjnej zabawy,

- atrakcyjne spędzenie czasu według pomysłu dzieci.

 

W przypadku nieaprobowanego zachowania i „łamania” ustalonych norm, które nigdy nie powinny mieć miejsca, nauczyciel wspiera dziecko w wyciszaniu negatywnych działań. W konsekwencji nauczyciel uczy dziecko, że są rzeczy, których robić mu nie wolno nigdy. Stara się niwelować niewłaściwe zachowanie zaraz po jego wystąpieniu, a także stara się poznać motywy danego postępowania dziecka. Hamowanie służyć powinno poprawie zachowania oraz umożliwić dziecku powrót na właściwą drogę postępowania.

Należy podkreślić, że w każdej sali przedszkolnej stosowane są tzw. miejsca relaksu, wyciszenia. Jest to miejsce znane dziecku. Dzieci mogą z nich korzystać w określonych sytuacjach i w określony sposób. Głównym celem takich miejsc jest nauka samoregulacji przez dziecko. Do dyspozycji dzieci są m. in. książki, materiały do wyciszenia takie jak pluszaki, piłki sensoryczne i inne, które nauczyciel uzna za pomocne w danej grupie przedszkolnej.

 

Znaczenie hamowania zachowań:

- umacnia w dziecku wiarę we własne siły i możliwości,

- realizuje potrzebę uznania i sukcesu,

- zapewnia poczucie bezpieczeństwa,

- sprawia radość,

- wywołuje dobre samopoczucie.

 

Hamowanie stosujemy za:

- nieprzestrzeganie ustalonych norm i zasad współżycia w grupie oraz przedszkolu,

- nagminne krzyczenie do kolegów podczas zabawy,

- stwarzanie sytuacji zagrażającej bezpieczeństwu własnemu i innych,

- zachowania agresywne,

- niszczenie prac innych, zabawek swoich, innych dzieci oraz przedszkolnych,

- celowe niewywiązywanie się z podjętych obowiązków,

- celowe ignorowanie nauczyciela.

 

Formy hamowań:

- upomnienie słowne,

- przypomnienie zasada panujących w grupie,

- okazanie niezadowolenia przez nauczyciela poprzez gest, mimikę, smutek,

- czasowe odsunięcie od zabawy,

- rozmowa na temat postępowania dziecka, zachęcenie do autorefleksji,

- zastosowanie aktywności mającej na celu rozładowanie negatywnych emocji,

- wykonanie pracy na rzecz poszkodowanego (np. rysunek),

- wykonanie pracy na rzecz grupy (np. ułożenie zabawek),

- poinformowanie rodziców o zdarzeniu.

 

Hamowanie musi być sprawiedliwe, adekwatne do zachowania, a głównymi jego celami jest zniechęcenie do czynów zakazanych, niepożądanych oraz uświadomienie dziecku co jest złe, szkodliwe, niebezpieczne.

 

Propozycje zabaw, zachowań lub aktywności zastępczych, mających na celów wyciszenie dziecka:

- zagniatanie kartki,

- przekładanie małych słomek do stolika przez mały otwór,

- kolorowanki – wyciszanki,

- zabawy, praca z „ciszakami”,

- butelka sensoryczna,

- piasek sensoryczny,

- zaznaczanie samopoczucia/odczuwanych emocji na kole uczuć itd.