-
Lokalizacja
Praca wychowawczo-dydaktyczna
Każdy z nas potrzebuje precyzyjnego określenia reguł i zasad, by żyć w harmonii oraz zgodzie z grupą społeczną, do której należy. Określenie swego rodzaju norm wpływa również znacząco na kształcenie się poczucia bezpieczeństwa. Wobec tego już od najmłodszych lat powinniśmy wdrażać u dzieci znajomość swoich praw, obowiązków oraz przestrzegania określonych w danym środowisku norm i zasad.
Przedszkole również jest miejscem, w którym dziecko potrzebuje mieć jasno ustalone zasady. Pozwolą one prawidłowo funkcjonować dziecku w środowisku przedszkolnym, zapewnią pewną stałość, poczucie bezpieczeństwa oraz harmonii.
Nauczyciele starają się wspierać i motywować przedszkolaków do przestrzegania obowiązujących norm oraz zasad, a także konsekwentnie je egzekwować.
W pracy wychowawczej nauczyciela powinny dominować sposoby oddziaływania na zachowania dzieci, które sprawiają przyjemność, dają poczucie zadowolenia oraz motywują do pożądanego wychowawczo postępowania.
Jednym z najskuteczniejszych środków motywujących jest pochwała lub nagroda, również dla najmłodszych. Uznanie i akceptacja zachęcają do dalszej pracy oraz mobilizują do przestrzegania ustalonych norm i zasad zachowania.
Na początku każdego roku szkolnego opracowujemy wspólnie z dziećmi tzw. „kodeks przedszkolaka”. Najczęściej jest on w formie obrazkowej, kolorowych plansz. Po wyjaśnieniu zasad oraz przyjęciu ich przez dzieci, plansze są wywieszane w widocznym miejscu w sali. Ma to na celu możliwość przypominania ich oraz utrwalania określonych i przyjętych przez wszystkich norm. Opracowując dany kodeks jesteśmy zobowiązani do jego przestrzegania oraz konsekwentnego egzekwowania ustalonych zasad.
Skutecznymi środkami w odpowiednim prowadzeniu procesu wychowawczego jest stosowanie wzmocnień oraz hamowań zachowań. Wzmocnienie i hamowanie musi być związane z określonym czynem, zachowaniem. Dziecko już od najmłodszych lat potrzebuje określenia norm oraz zachowań przyjmowanych w środowisku. Bardzo ważne jest, aby w miarę możliwości ustalić spójne zasady, które obowiązują w przedszkolu, jak i w domu. Ponadto równie ważnym elementem wychowawczym jest systematyczna wymiana informacji na temat zachowania i postępów dzieci z ich rodzicami.
Celem stosowania wzmocnień jest utrwalanie aprobowanych zachowań, a także mobilizowanie dzieci do dalszych wysiłków.
Wzmacnianie stosujemy za:
- stosowanie ustalonych zasad i umów,
- wysiłek włożony w wykonywaną pracę,
- pomoc innym,
- aktywny udział w pracach na rzecz grupy i przedszkola,
- wywiązywanie się z podjętych obowiązków.
Formy wzmacniania:
- pochwała indywidualna,
- pochwała grupy,
- pochwała przed rodzicami,
- przydzielenie zadania do wykonania,
- chodzenie w pierwszej parze lub wybór osoby do pary,
- wyznaczenie na „pomocnika” nauczyciela przy realizacji określonego zadania,
- wyznaczenie dzieci do prowadzenia zabawy lub wyboru zabawy,
- eksponowanie mocnych stron dziecka,
- wyróżnienie przez dostęp do atrakcyjnej zabawy,
- atrakcyjne spędzenie czasu według pomysłu dzieci.
W przypadku nieaprobowanego zachowania i „łamania” ustalonych norm, które nigdy nie powinny mieć miejsca, nauczyciel wspiera dziecko w wyciszaniu negatywnych działań. W konsekwencji nauczyciel uczy dziecko, że są rzeczy, których robić mu nie wolno nigdy. Stara się niwelować niewłaściwe zachowanie zaraz po jego wystąpieniu, a także stara się poznać motywy danego postępowania dziecka. Hamowanie służyć powinno poprawie zachowania oraz umożliwić dziecku powrót na właściwą drogę postępowania.
Należy podkreślić, że w każdej sali przedszkolnej stosowane są tzw. miejsca relaksu, wyciszenia. Jest to miejsce znane dziecku. Dzieci mogą z nich korzystać w określonych sytuacjach i w określony sposób. Głównym celem takich miejsc jest nauka samoregulacji przez dziecko. Do dyspozycji dzieci są m. in. książki, materiały do wyciszenia takie jak pluszaki, piłki sensoryczne i inne, które nauczyciel uzna za pomocne w danej grupie przedszkolnej.
Znaczenie hamowania zachowań:
- umacnia w dziecku wiarę we własne siły i możliwości,
- realizuje potrzebę uznania i sukcesu,
- zapewnia poczucie bezpieczeństwa,
- sprawia radość,
- wywołuje dobre samopoczucie.
Hamowanie stosujemy za:
- nieprzestrzeganie ustalonych norm i zasad współżycia w grupie oraz przedszkolu,
- nagminne krzyczenie do kolegów podczas zabawy,
- stwarzanie sytuacji zagrażającej bezpieczeństwu własnemu i innych,
- zachowania agresywne,
- niszczenie prac innych, zabawek swoich, innych dzieci oraz przedszkolnych,
- celowe niewywiązywanie się z podjętych obowiązków,
- celowe ignorowanie nauczyciela.
Formy hamowań:
- upomnienie słowne,
- przypomnienie zasada panujących w grupie,
- okazanie niezadowolenia przez nauczyciela poprzez gest, mimikę, smutek,
- czasowe odsunięcie od zabawy,
- rozmowa na temat postępowania dziecka, zachęcenie do autorefleksji,
- zastosowanie aktywności mającej na celu rozładowanie negatywnych emocji,
- wykonanie pracy na rzecz poszkodowanego (np. rysunek),
- wykonanie pracy na rzecz grupy (np. ułożenie zabawek),
- poinformowanie rodziców o zdarzeniu.
Hamowanie musi być sprawiedliwe, adekwatne do zachowania, a głównymi jego celami jest zniechęcenie do czynów zakazanych, niepożądanych oraz uświadomienie dziecku co jest złe, szkodliwe, niebezpieczne.
Propozycje zabaw, zachowań lub aktywności zastępczych, mających na celów wyciszenie dziecka:
- zagniatanie kartki,
- przekładanie małych słomek do stolika przez mały otwór,
- kolorowanki – wyciszanki,
- zabawy, praca z „ciszakami”,
- butelka sensoryczna,
- piasek sensoryczny,
- zaznaczanie samopoczucia/odczuwanych emocji na kole uczuć itd.